Jak dobrać przekładniki prądowe (CT) do kompensatora SVG/ASVG — poradnik
Dlaczego przekładniki są krytyczne
Kompensator SVG/ASVG mierzy prąd sieci przez zewnętrzne przekładniki prądowe (CT) i na tej podstawie w czasie < 10–20 ms generuje prąd kompensujący. Błąd w doborze lub montażu CT = błędna kompensacja: opłaty za moc bierną zostają na fakturze, a w skrajnym przypadku urządzenie oscyluje lub dokompensowuje „w złą stronę".
Trzy najczęstsze awarie kompensacji w praktyce to nie wadliwe urządzenie, tylko: zamieniona polaryzacja CT, zła przekładnia i za długi/za cienki obwód wtórny.
1. Miejsce montażu: od strony sieci (układ zamknięty)
Standard dla SVG/ASVG: przekładniki od strony sieci (zasilania) — pomiędzy punktem przyłączenia (PPE/rozdzielnia główna) a punktem wpięcia kompensatora, tak aby CT „widziały" sumę prądu odbiorów i prądu kompensatora (tzw. układ zamknięty, closed-loop). Urządzenie reguluje wtedy do zadanego tgφ/cosφ dokładnie tam, gdzie mierzy licznik OSD.
Wariant alternatywny (głównie filtry AHF): CT od strony odbioru (układ otwarty, open-loop) — filtr kompensuje harmoniczne konkretnego odbiornika. Stosowany przy filtracji celowanej; do rozliczeń z OSD wybieramy układ zamknięty.
Zasady niezależne od wariantu:
- wszystkie 3 fazy (L1/L2/L3) — po jednym CT na fazę, ta sama przekładnia i klasa,
- zgodność fazy CT z fazą napięcia referencyjnego (L1-CT na fazie L1 itd.),
- jeśli w obiekcie pracuje kilka źródeł (transformator + PV + agregat) — CT muszą obejmować wszystkie tory zasilania albo sumować prądy (CT sumujące).
2. Polaryzacja: P1 do sieci, P2 do odbioru
Każdy CT ma oznaczone zaciski strony pierwotnej P1/P2 (lub K/L) i wtórnej S1/S2 (k/l). Reguła: P1 (K) skierowane do sieci/transformatora, P2 (L) do odbiorów — identycznie na wszystkich trzech fazach.
Odwrócony CT na jednej fazie to klasyczny objaw „kompensator działa, ale opłaty rosną": urządzenie widzi błędny znak mocy biernej i pogłębia problem zamiast go kompensować. Po montażu zawsze weryfikujemy kierunki z poziomu panelu/aplikacji kompensatora (podgląd prądów i mocy per faza).
3. Przekładnia: prąd roboczy w zakresie 60–80% prądu pierwotnego
- Prąd pierwotny CT dobieramy do maksymalnego prądu w miejscu pomiaru (odbiory plus prąd znamionowy kompensatora, bo w układzie zamkniętym CT widzi oba).
- Optimum dokładności: typowy prąd roboczy stanowi 60–80% prądu pierwotnego CT. Przekładnik przewymiarowany (praca < 20% zakresu) traci dokładność — a kompensacja „resztkowej" mocy biernej dzieje się właśnie przy małych prądach.
- Prąd wtórny: standardowo 5 A (typowe przekładnie 100/5, 200/5, 400/5…); 1 A wybieramy przy długich obwodach wtórnych (mniejsze straty w przewodach).
- Przekładnia musi mieścić się w zakresie nastaw urządzenia — sprawdź w instrukcji kompensatora (menu ustawień CT), zanim kupisz przekładniki.
4. Klasa dokładności: 0,5 (lub lepsza)
Do kompensacji SVG/ASVG stosujemy klasę 0,5 — potwierdzają to zarówno instrukcje producentów kompensatorów, jak i wytyczne dostawców filtrów aktywnych. Klasa 1 bywa akceptowana przy małych mocach (patrz SM-CT20-60/80), ale 0,5 to bezpieczny standard. Przy rozliczeniach półpośrednich z OSD (licznik na CT) wymagane bywają klasy 0,5S/0,2S — to jednak osobny obwód pomiarowy OSD, nie obwód CT kompensatora.
5. Moc znamionowa (burden) a długość przewodów wtórnych
Moc CT (VA) musi pokryć pobór wejścia kompensatora plus straty w przewodach obwodu
wtórnego. Strata w przewodach przy wtórnym 5 A: P [VA] = 25 × R_pętli,
gdzie R_pętli = 2 × L × 0,0175 / S (Cu; L — odległość [m], S — przekrój [mm²]).
Orientacyjne maksymalne odległości CT ↔ kompensator (rezerwa ~80% mocy CT na przewody):
| Moc CT | 2,5 mm² | 4 mm² | 6 mm² |
|---|---|---|---|
| 1,5 VA (SM-CT20) | ~3 m | ~5 m | ~8 m |
| 2,5 VA (CT30N, HEYI CP-62) | ~5 m | ~9 m | ~13 m |
| 5 VA | ~11 m | ~18 m | ~27 m |
Wnioski praktyczne: przewody wtórne ≥ 2,5 mm², prowadzone najkrótszą trasą; przy odległościach > 10 m — CT o większej mocy (5 VA+), większy przekrój lub wtórny 1 A. Obwodu wtórnego CT nigdy nie zostawiamy otwartego pod obciążeniem (niebezpieczne przepięcia) — niepodłączony CT zwieramy na zaciskach.
6. Rdzeń dzielony czy zamknięty
- Zamknięty (nawlekany): najlepsza dokładność i stabilność — wybór przy nowych rozdzielniach i modernizacjach z planowanym wyłączeniem.
- Dzielony/rozpinany (split-core): montaż bez rozpinania szyn i bez wyłączania zasilania — standard przy doposażaniu istniejących obiektów (np. Acrel AKH-0.66/K, HEYI CP-62). Minimalnie gorsza dokładność w tej samej klasie — przy klasie 0,5 w zupełności wystarczająca do kompensacji.
7. Kiedy zewnętrzne CT nie są potrzebne
Część modeli ma wbudowane przekładniki — np. SMone SM-ASVG COMPACT (3/5/10 kVAr) i Ampersure ASVG-NC. Sprawdź kartę modelu; dla pozostałych urządzeń zewnętrzne CT to obowiązkowe akcesorium.
Nasze przekładniki
| Seria | Zakres | Klasa | Moc | Rdzeń | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| SMone SM-CT20 | 60–100 A | 1 / 0,5 | 1,5 VA | zamknięty Ø20 | miniaturowe, na przewody |
| SMone SM-CT30N | 150–200 A | 0,5 | 2,5 VA | zamknięty Ø26 | |
| HEYI CP-62 (TMSYS) | 50–400 A | 0,5 | 2,5 VA | dzielony | do Savlo, retrofit |
| Acrel AKH-0.66/K | 150–1000 A | 0,5 | — | rozpinany Φ24/36/50 | duże prądy, retrofit |
Checklist doboru (do oferty i montażu)
- Prąd maksymalny w miejscu pomiaru (odbiory + kompensator) → prąd pierwotny CT (praca w 60–80% zakresu).
- Klasa 0,5, moc VA z zapasem na przewody wtórne (tabela wyżej).
- Przekładnia w zakresie nastaw kompensatora (instrukcja urządzenia).
- 3 szt. — ta sama przekładnia/klasa na L1/L2/L3.
- Rdzeń dzielony (retrofit) czy zamknięty (nowa rozdzielnia).
- Montaż: od strony sieci, P1 do sieci, zgodność faz.
- Przewody wtórne ≥ 2,5 mm², najkrótsza trasa, brak otwartego obwodu.
- Uruchomienie: weryfikacja znaków mocy per faza z panelu urządzenia.
Częste błędy (z serwisu)
- CT za duży „na zapas" → praca poniżej 20% zakresu → błędy pomiaru → niedokompensowanie.
- Odwrócona polaryzacja na jednej fazie → kompensacja „w złą stronę", oscylacje.
- CT za punktem wpięcia kompensatora (nie widzi SVG) → urządzenie nie domyka pętli regulacji.
- Cienkie/długie przewody wtórne → przekroczony burden → CT poza klasą.
- Pominięcie drugiego toru zasilania (PV!) → kompensacja tylko części obiektu.
Źródła i prowenancja
- Karty katalogowe: SMone 2026 (SM-CT20/CT30N), TMSYS/HEYI CP-62, Acrel AKH-0.66/K — dane 1:1 w katalogu akcesoriów. [P1 — karta producenta]
- Instrukcje producentów kompensatorów (Onesto, SMone, Sinexcel, Savlo) — miejsce montażu, polaryzacja, zakres nastaw przekładni. [P1]
- Weryfikacja zewnętrzna (2026-07): Savlo — układ pomiarowy kompensatora SVG, elektro.info — przekładniki prądowe a kompensacja mocy biernej, MARTEN — kompensacja: problem z przekładnikami (case study), YTelect — CT selection for AHF, ZDDQ — Correctly select external CT for PFC/SVG/AHF, Hammond — CT selection for active filters. [P2 — spójne między ≥3 niezależnymi źródłami]
- Wzór strat w obwodzie wtórnym: rezystywność Cu 0,0175 Ω·mm²/m — fizyka podstawowa. [P0]
Nie chcesz liczyć ręcznie? Wgraj fakturę do kalkulatora mocy biernej — policzymy opłaty i dobierzemy kompensator SVG/ASVG wraz z przekładnikami. Pełna oferta: katalog kompensatorów i akcesoriów.