Prosument zbiorowy i prosument lokatorski to dwa modele rozliczania energii z jednej instalacji fotowoltaicznej w budynku wielolokalowym — przeznaczone dla miast, gdzie spółdzielnia energetyczna nie jest dostępna. Prosument zbiorowy pozwala wielu odbiorcom w budynku dzielić się produkcją wspólnej instalacji, a prosument lokatorski dotyczy instalacji na części wspólnej, z której korzysta wspólnota. W modelu lokatorskim wartość nadwyżek wraca w formie depozytu prosumenckiego wypłacanego w 100% na konto wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej.
Dlaczego w mieście nie założysz spółdzielni energetycznej?
Spółdzielnia energetyczna z art. 38e ustawy o OZE jest z definicji rozwiązaniem dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. W gminie miejskiej — a więc w większości dużych i średnich miast — nie można jej powołać. To jednak nie oznacza, że nowy blok w mieście nie może produkować i rozliczać własnej energii. Ustawodawca stworzył dla zabudowy wielolokalowej dwa odrębne wehikuły: prosumenta zbiorowego i prosumenta lokatorskiego. Oba pozwalają zamontować jedną instalację fotowoltaiczną i rozdzielić jej korzyści między wielu odbiorców, zamiast montować osobną mikroinstalację na każde mieszkanie, co w bloku i tak jest technicznie nierealne. Dla dewelopera budującego w mieście to właściwa ścieżka: zamiast forsować niedostępną prawnie spółdzielnię, projektuje się rozwiązanie dopasowane do typu gminy.
Czym jest prosument zbiorowy?
Prosument zbiorowy to model, w którym wielu odbiorców w jednym budynku wielolokalowym korzysta ze wspólnej instalacji odnawialnego źródła energii. Energia wyprodukowana przez instalację jest przypisywana poszczególnym odbiorcom według ustalonych udziałów, a każdy z nich rozlicza swoją część na własnym koncie prosumenckim. Dzięki temu mieszkańcy jednego bloku mogą wspólnie zainwestować w większą, efektywniejszą instalację na dachu i dzielić się jej produkcją, zamiast każdy budować własną. Model sprawdza się tam, gdzie mieszkańcy mają odrębne umowy na energię, a instalacja obsługuje ich indywidualne potrzeby. Kluczowe jest przypisanie udziałów i poprawne skonfigurowanie rozliczeń — to element, który przygotowuje się na etapie projektu, jeszcze przed przyłączeniem.
Czym jest prosument lokatorski i jak działa depozyt prosumencki?
Prosument lokatorski dotyczy instalacji zamontowanej na części wspólnej budynku — najczęściej na dachu bloku należącym do wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej. Energia produkowana przez taką instalację zasila przede wszystkim potrzeby części wspólnych, a wartość energii wprowadzonej do sieci i nierozliczonej godzinowo wraca w postaci depozytu prosumenckiego. W modelu lokatorskim depozyt ten jest wypłacany w 100% na konto wspólnoty lub spółdzielni. Autokonsumpcja godzinowa — czyli energia zużyta w tej samej godzinie, w której została wyprodukowana — jest przy tym wolna od ceny energii oraz od zmiennych opłat dystrybucyjnych. To oznacza realną obniżkę kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej: oświetlenia klatek, wind, pomp, garaży. Dla dewelopera oddającego blok wspólnocie to gotowy mechanizm obniżania kosztów eksploatacji, który podnosi atrakcyjność mieszkań.
Który model wybrać dla nowego bloku?
Wybór zależy od tego, kto ma być beneficjentem produkcji i jak zorganizowane są umowy na energię w budynku. Jeśli celem jest obniżenie kosztów części wspólnych zarządzanych przez wspólnotę lub spółdzielnię, naturalnym rozwiązaniem jest prosument lokatorski z depozytem wpływającym na konto wspólnoty. Jeśli natomiast produkcja ma trafiać bezpośrednio do wielu indywidualnych odbiorców w budynku, właściwy jest model prosumenta zbiorowego z przypisaniem udziałów. W praktyce oba modele wymagają wcześniejszego oszacowania rocznego zapotrzebowania oraz doboru mocy instalacji pod realny profil zużycia. Ostateczna decyzja zapada po analizie technicznej i prawnej, którą wykonujemy na etapie koncepcji — zanim powstanie projekt przyłączeniowy.
Jak zaplanować instalację PV na nowym bloku, żeby się opłacała?
Opłacalność zależy nie tyle od wielkości instalacji, ile od jej dopasowania do profilu zużycia budynku. Części wspólne pobierają energię w dużej mierze w ciągu dnia, co dobrze pokrywa się z produkcją fotowoltaiki — to sprzyja wysokiej autokonsumpcji godzinowej, która jest najbardziej wartościowa. Tam, gdzie zużycie przesuwa się na wieczór, warto rozważyć magazyn energii, który przenosi południową nadwyżkę na godziny wieczornego szczytu. Projektowanie zaczyna się więc od profilu zużycia i doboru mocy, a nie od maksymalizacji liczby paneli na dachu. Dobrze zaprojektowana instalacja na nowym bloku obniża koszty eksploatacji od pierwszego dnia i staje się elementem oferty sprzedażowej dewelopera.
Najczęściej zadawane pytania
Czy prosument zbiorowy i lokatorski działają w mieście?
Tak — to modele stworzone właśnie dla zabudowy wielolokalowej, także w gminach miejskich, gdzie spółdzielnia energetyczna nie jest dostępna.
Kto dostaje pieniądze z depozytu prosumenckiego w modelu lokatorskim?
Depozyt prosumencki jest wypłacany w 100% na konto wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej, obniżając koszty utrzymania części wspólnych.
Czy trzeba montować osobną instalację na każde mieszkanie?
Nie. Oba modele opierają się na jednej wspólnej instalacji, której produkcja jest dzielona między odbiorców lub przypisana wspólnocie — to prostsze i tańsze niż mikroinstalacje na każdym lokalu.
Więcej: Osiedle Energetyczne — strona filara · programy finansowania z datami naborów.