Crk to średnia roczna cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym, publikowana co roku przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b Prawa energetycznego. To jedna liczba — ale w taryfach operatorów sieci dystrybucyjnej (OSD) decyduje o trzech różnych pozycjach na fakturze firmy: opłacie za ponadumowny pobór energii biernej, karach za nielegalny pobór energii oraz bonifikatach za niedotrzymanie parametrów jakościowych. Dlatego warto ją znać — a jej historia tłumaczy, dlaczego stawka za moc bierną najpierw wystrzeliła w 2025 roku, a w 2026 spadła.
Czym jest Crk i kto ją ustala?
Crk odzwierciedla, po ile średnio sprzedawano energię w hurcie na rynku konkurencyjnym w danym roku — w kontraktach dwustronnych i na giełdzie (TGE). Prezes URE oblicza ją raz w roku (zwykle w marcu, za rok poprzedni) i ogłasza w formie Informacji. Za 2024 rok Crk wyniosła 518,81 zł/MWh (Informacja Prezesa URE nr 13/2025) — o ponad 31% mniej niż rekordowe 759,29 zł/MWh za 2023 rok. To nie jest cena, którą płacisz za prąd w gniazdku (na nią składają się jeszcze dystrybucja, opłaty i marża sprzedawcy) — to wskaźnik referencyjny, do którego prawo odsyła w kilku miejscach.
Do czego OSD używa Crk?
W taryfie każdego z czterech największych OSD (ENEA, ENERGA, TAURON, PGE) Crk pojawia się jako podstawa trzech różnych opłat. To dlatego jedna zmiana wskaźnika URE przekłada się od razu na kilka pozycji rozliczeń:
| Mechanizm | Jak używa Crk | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| Ponadumowny pobór energii biernej | opłata = k × Crk × (…), gdzie k = 3,00 dla sieci nN | firmy z przekroczonym tg φ (0,4) |
| Nielegalny pobór energii | kara = 2- lub 5-krotność Crk (× ilość) | pobór bez umowy lub z ingerencją w licznik |
| Bonifikaty za jakość i przerwy | odszkodowanie liczone od Crk (np. 10× lub 5× za przerwy) | odbiorcy przy odchyleniach napięcia i awariach sieci |
Innymi słowy: ta sama liczba, która podnosi kary za niedokompensowanie mocy biernej, podnosi też kary za kradzież prądu i odszkodowania, które należą się odbiorcy za złą jakość dostawy.
Historia Crk: od 155 zł do kryzysu i z powrotem
Przez dekadę (2008–2018) Crk trzymała się przedziału ok. 155–200 zł/MWh. Kryzys energetyczny lat 2022–2023 wywindował ją do rekordu 759 zł/MWh, po czym ceny hurtowe zaczęły spadać. Poniższy wykres pokazuje pełną serię roczną publikowaną przez URE:
Crk — średnia roczna cena rynku konkurencyjnego [zł/MWh]
źródło danych: Urząd Regulacji Energetyki (seria „średnia cena sprzedaży energii na rynku konkurencyjnym")
Dlaczego stawka za moc bierną spadła w 2026 roku?
Tu jest sedno, które zaskakuje przedsiębiorców: stawka za energię bierną w taryfie nie jest ustalana uznaniowo przez OSD — to sztywny iloczyn k × Crk. A ponieważ taryfa danego roku używa Crk „obowiązującej w dniu jej zatwierdzenia" (czyli ostatniej rocznej, za rok o dwa wstecz), zmiany hurtowych cen energii wracają do firm z opóźnieniem. Dla sieci nN (k = 3,00) stawka za 1 kVArh energii biernej wyglądała tak:
| Rok taryfy | Użyta Crk (rok) | Stawka nN = 3 × Crk/1000 |
|---|---|---|
| 2024 | 523,71 (2022) | ~1,571 zł/kVArh |
| 2025 | 759,29 (2023) | ~2,278 zł/kVArh (szczyt) |
| 2026 | 518,81 (2024) | 1,556 zł/kVArh |
| 2027 (prognoza) | 458,24 (2025) | ~1,375 zł/kVArh |
Widać wyraźnie: „podwyżka" 2025 roku to echo kryzysowego 2023, a spadek w 2026 i prognozowany dalszy spadek w 2027 to echo taniejącej energii. Uwaga: to stawki dla sieci niskiego napięcia (nN); dla SN współczynnik k = 1,00, a dla 110 kV k = 0,50, więc stawki są odpowiednio niższe. Nawet przy spadającej stawce niedokompensowana moc bierna to wciąż realny, comiesięczny koszt — a kompensacja eliminuje go niezależnie od poziomu Crk.
Crk a RCEm — nie mylić tych dwóch cen
Crk bywa mylona z RCEm (Rynkową Ceną Energii Miesięcznej), bo obie są „cenami rynkowymi energii". To jednak dwa różne wskaźniki o różnym zastosowaniu:
| Crk | RCEm | |
|---|---|---|
| Okres | średnia roczna | średnia miesięczna (rynek dnia następnego) |
| Publikuje | Prezes URE | PSE |
| Do czego | taryfy dystrybucyjne (bierna, nielegalny pobór, bonifikaty) | rozliczenia prosumentów w net-billingu |
Jeśli szukasz miesięcznych cen dla rozliczeń fotowoltaiki prosumenckiej, prowadzimy je w osobnym wpisie: Miesięczne rynkowe ceny energii (RCEm).
FAQ
Kto i kiedy publikuje Crk?
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, raz w roku (zwykle w marcu), w formie Informacji — podając średnią cenę sprzedaży energii na rynku konkurencyjnym za poprzedni rok kalendarzowy. Za 2024 rok było to 518,81 zł/MWh (Informacja nr 13/2025).
Dlaczego stawka za moc bierną w mojej taryfie różni się między latami, skoro OSD jej nie zmienia?
Bo to iloczyn k × Crk, a Crk zmienia się co roku. Taryfa na dany rok korzysta z ostatniej opublikowanej rocznej Crk (za rok o dwa wcześniejszy), więc wahania cen hurtowych wracają do firm z opóźnieniem.
Czy niższa Crk oznacza, że nie warto już inwestować w kompensację mocy biernej?
Nie. Nawet przy niższej stawce niedokompensowana moc bierna generuje comiesięczną opłatę, a kompensator eliminuje ją w całości — zwrot z inwestycji liczymy zawsze na aktualnej stawce, nie na szczytowej. Dodatkowo kompensacja poprawia parametry sieci niezależnie od ceny.
Czy Crk to cena, którą płacę za prąd?
Nie. Crk to hurtowy wskaźnik referencyjny. Cena końcowa na fakturze zawiera dodatkowo opłaty dystrybucyjne, opłaty systemowe, podatki i marżę sprzedawcy.
Płacisz za energię bierną i nie wiesz, ile realnie tracisz? Wyślij nam fakturę OSD do bezpłatnej analizy — policzymy stawkę na aktualnej Crk i dobierzemy kompensację. Sprawdź też jak działa kompensacja mocy biernej lub zamów pomiar.