Gruntowa instalacja fotowoltaiczna 14,4 kWp przy placówce banku spółdzielczego pracowała od 2,5 roku i wyprodukowała prawie 23 MWh energii — na pierwszy rzut oka wzorowo. Audyt techniczny PowerGO wykazał jednak 12 niezgodności, w tym sześć krytycznych: kompletny brak uziemień, brak ochrony przepięciowej DC oraz 25-metrowy kabel AC w wykonaniu przeznaczonym do wnętrz (YDY), ułożony w gruncie i na słońcu. Wszystkie usterki usunięto w jednym wejściu: nowy kabel YKY 5×10 mm², rozdzielnica DC z ogranicznikami przepięć T1+T2, komplet uziemień, przebudowa fragmentu konstrukcji i — nietypowo — odbojniki parkingowe chroniące instalację przed autami klientów. Pomiar sprawności konwersji falownika: 98,5%.
Dlaczego audytować instalację, która działa i produkuje?
Ta instalacja była z pozoru najlepszą w całym portfelu klienta: 24 moduły Canadian Solar CS7L-600W na konstrukcji wolnostojącej, falownik Solplanet ASW15K-LT-PRO, 21 740 godzin pracy bez awarii i 22 850 kWh wyprodukowanej energii — produkcja w górnym zakresie prognozy PVGIS. Problem w tym, że faktura i portal monitoringu pokazują tylko produkcję, a nie bezpieczeństwo. Audyt według PN-EN 62446-1 i PN-HD 60364-6 wykazał, że instalacja nie miała żadnego uziemienia: ani ram 24 modułów, ani konstrukcji wsporczej, ani falownika. Do tego brakowało rozdzielnicy DC z ochroną przepięciową — a instalacja gruntowa na otwartym terenie jest szczególnie eksponowana na przepięcia burzowe. Wniosek, który powtarzamy w każdym audycie: produkcja energii i bezpieczeństwo instalacji to dwa niezależne parametry — dobra pierwsza nie mówi nic o drugim.
Kabel do wnętrz ułożony na zewnątrz — najdroższy skrót wykonawcy
Najbardziej pouczająca usterka tej realizacji: 25-metrowy odcinek kabla AC od falownika do rozdzielnicy wykonano przewodem YDY — przeznaczonym do instalacji wewnątrz budynków. Na zewnątrz, w ziemi i na słońcu, izolacja YDY degraduje się od promieniowania UV i wilgoci; to kwestia czasu, aż pojawi się upływność albo zwarcie — w instalacji bez uziemień i bez ochrony przepięciowej. Wymieniliśmy odcinek na YKY 5×10 mm² (kabel ziemny, odporny na warunki atmosferyczne) i uzupełniliśmy zabezpieczenia: wyłącznik nadprądowy 25 A, ograniczniki przepięć T1+T2 po stronie AC oraz nową rozdzielnicę DC z SPD T1+T2 1000 V. Dla czytelnika-właściciela PV praktyczna checklista jest krótka: jeśli nie wiesz, jakim kablem wykonawca połączył falownik z rozdzielnicą — to jest dokładnie to pytanie, które audytor zada jako jedno z pierwszych.
Co grozi instalacji gruntowej przy parkingu? To, co jeździ
Instalacja stoi przy parkingu placówki — i to wygenerowało dwie pozycje prac, których nie ma w żadnym katalogu usterek elektrycznych. Po pierwsze, fragment konstrukcji wymagał przebudowy (demontaż 4 modułów i nowa sekcja konstrukcji z 16 bloczkami betonowymi od strony parkingu). Po drugie, zamontowaliśmy 7,2 mb odbojników parkingowych — fizyczną barierę między manewrującymi autami a stołami PV. Ochrona mechaniczna instalacji gruntowych to temat konsekwentnie pomijany przy tanich realizacjach: moduł za kilkaset złotych łatwo wymienić, ale uszkodzenie przewodów DC pod konstrukcją potrafi unieruchomić cały string i pozostać niezauważone tygodniami. Przy okazji prac wykonano też przebalansowanie konfiguracji MPPT (po przebudowie stringi pracują z różnicą napięć zaledwie 2,5%) oraz mycie serwisowe wszystkich 24 modułów.
Czy gruntowa instalacja wymaga wyłącznika przeciwpożarowego (PWP)?
Nie — falownik Solplanet zamontowany jest na zewnątrz, pod konstrukcją wsporczą, a całość okablowania DC prowadzona jest wyłącznie w strefie zewnętrznej — żaden przewód prądu stałego nie wchodzi do budynku banku. Zgodnie z wytycznymi SBF Polska i interpretacją rzeczoznawców ppoż. w takim układzie PWP, systemy rozłączania DC ani koryta ogniowe EI30 nie są wymagane. Obowiązki, które pozostają niezależnie od architektury: uzgodnienie z rzeczoznawcą ppoż. i zawiadomienie PSP (moc > 6,5 kWp), oznakowanie zgodne z PN-HD 60364-7-712 oraz ochrona przepięciowa. To trzeci wariant tego samego wymogu normy w naszej serii audytów dla tego klienta: centrala — SafeDC w architekturze SolarEdge, placówka z falownikiem na poddaszu — rozłącznik PWP PROJOY, tu — brak wymogu dzięki lokalizacji falownika.
Wyniki: co potwierdzają pomiary po pracach?
| Parametr | Wynik | Ocena |
|---|---|---|
| Sprawność konwersji DC→AC (chwilowa) | 98,5% | zgodna z katalogową ✅ |
| Power factor | 1,0 | zgodny z NC RfG ✅ |
| Balans napięć MPPT | różnica 2,5% | bardzo dobry ✅ |
| Kod błędu falownika | 0 | brak alarmów ✅ |
| Energia od uruchomienia | 22 850 kWh / ~2,5 roku | górny zakres prognozy ✅ |
Instalacja jest w pełni zgodna z normami (komplet: PN-HD 60364-6, PN-EN 62446-1, PN-HD 60364-5-54 i 4-41, PN-HD 60364-7-712, PN-EN 61643-31, NC RfG), z prognozą 12 500–13 500 kWh rocznie. Klient otrzymał raport poaudytowy, protokół powykonawczy z 47-punktową listą oględzin, protokół pomiarów, schemat PPOŻ i potwierdzenie zawiadomienia PSP. Łączna wartość prac naprawczych i dokumentacji: 19 449 zł netto.
FAQ
Czy instalacja gruntowa jest bezpieczniejsza pożarowo od dachowej?
W zakresie wymogów formalnych — tak: gdy falownik i całe okablowanie DC pozostają poza budynkiem, przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) nie jest wymagany. Nie zwalnia to z uzgodnienia z rzeczoznawcą ppoż. i zawiadomienia PSP przy mocy powyżej 6,5 kWp ani z kompletu uziemień i ochrony przepięciowej.
Jak poznać, że wykonawca użył złego kabla?
Po oznaczeniu na izolacji: przewody YDY są przeznaczone do wnętrz, na zewnątrz i w ziemi stosuje się kable ziemne typu YKY (lub dedykowane przewody solarne po stronie DC). Weryfikacja typu kabla to standardowy punkt audytu — degradacja izolacji od UV i wilgoci jest niewidoczna, dopóki nie skończy się upływnością.
Czy instalacja gruntowa przy parkingu wymaga dodatkowej ochrony?
Tak — mechanicznej. Odbojniki lub bariery między stanowiskami postojowymi a konstrukcją PV chronią moduły i okablowanie DC przed uszkodzeniami przy manewrach. To tani element, który zapobiega awariom trudnym do wykrycia z poziomu monitoringu.
Co daje przebalansowanie MPPT?
Równomierne obciążenie obu trackerów falownika — stringi o zbliżonych napięciach i prądach pracują w optymalnym punkcie mocy. Po przebudowie konstrukcji i przebalansowaniu różnica napięć MPPT w tej instalacji spadła do 2,5%.
Twoja instalacja produkuje, ale nikt nigdy nie sprawdził, czym i jak ją połączono? Zamów audyt techniczny — pomiar, raport i naprawy w jednym wejściu. Napisz: audyt@powergo.pl