Kiedy falownik wyłącza się z powodu zbyt wysokiego napięcia, pierwszym odruchem bywa obwinianie sieci albo samego urządzenia. Tymczasem zaskakująco często winowajcą jest przekrój kabla AC — tego między falownikiem a rozdzielnią. To dobra wiadomość, bo akurat ten element masz pod kontrolą, a jego poprawa realnie odzyskuje utraconą produkcję.
Dlaczego kabel podnosi napięcie?
Gdy instalacja oddaje energię, prąd płynie od falownika w stronę sieci. Na rezystancji przewodu powstaje wtedy różnica napięć — ta sama, która przy poborze energii byłaby zwykłym spadkiem napięcia, przy produkcji podnosi napięcie na zaciskach falownika ponad napięcie panujące w rozdzielni. Im dłuższa trasa i im cieńsza żyła, tym większy ten wzrost. Falownik mierzy napięcie u siebie, więc to właśnie on „obrywa" jako pierwszy: sieć może trzymać poprawne 246 V, a urządzenie widzi 253 V i musi się wyłączyć.
Ile to konkretnie woltów?
Wzrost napięcia liczy się prostym wzorem zależnym od mocy, długości trasy i przekroju. Dla instalacji jednofazowej efekt jest kilkukrotnie większy niż dla trójfazowej o tej samej mocy, bo cały prąd płynie jedną żyłą. Kilka przykładów dla miedzi:
- Falownik 5 kW, 1-fazowy, 30 m trasy, przekrój 6 mm² → wzrost napięcia około 1,7% (≈ 4 V).
- Ten sam falownik na przekroju 10 mm² → już tylko około 1,0% (≈ 2,3 V).
- Falownik 10 kW, 3-fazowy, 40 m, 6 mm² → około 0,7% — z zapasem poniżej granicy.
Praktyka projektowa mówi jasno: wzrost napięcia na trasie AC instalacji PV nie powinien przekraczać 1%. Powyżej tej wartości ryzyko wyłączeń rośnie, zwłaszcza gdy sieć i tak jest „wysoka".
Policz swój kabel w minutę
Nie musisz sięgać po kalkulator inżynierski — przygotowaliśmy kalkulator wzrostu napięcia na kablu AC. Podajesz moc falownika, liczbę faz, długość trasy, przekrój i zmierzone napięcie sieci, a narzędzie pokazuje: ile woltów dokłada kabel, jakie będzie napięcie na zaciskach falownika i jaki przekrój sprowadzi wzrost poniżej 1%. Kolorowy werdykt od razu mówi, czy masz zapas, czy grozi Ci wyłączanie.
Najczęstsze błędy przy doborze kabla
- Dobór tylko pod obciążalność prądową. Kabel dobrany wyłącznie tak, by się nie przegrzewał, bywa „legalny", ale za cienki dla utrzymania napięcia — i instalacja się wyłącza.
- Zbyt długa trasa AC. Każdy metr podnosi wzrost napięcia liniowo. Falownik i rozdzielnia powinny być blisko siebie.
- Falownik 1-fazowy przy większej mocy. Tam, gdzie się da, instalacja 3-fazowa rozkłada prąd na trzy żyły i drastycznie obniża wzrost napięcia.
Kiedy grubszy kabel nie wystarczy
Jeśli kalkulator pokaże, że Twój przekrój jest w porządku (wzrost poniżej 1%), a falownik i tak się wyłącza — problem leży w sieci, nie w kablu. Wtedy grubszy przewód nic nie da; trzeba działać po stronie autokonsumpcji, magazynu energii, ustawień falownika lub reklamacji do operatora. Wszystkie te ścieżki opisujemy w poradniku Za wysokie napięcie z fotowoltaiki.
Zasada doboru kabli i zabezpieczeń pod kątem instalacji zawodowych (w tym kompensatorów SVG) znajdziesz też w naszym kalkulatorze doboru kabla AC. A jeśli chcesz mieć pewność, że przekrój i trasa są dobrane prawidłowo — napisz do nas, zweryfikujemy to pomiarem.