Kompensacja mocy biernej — ogranicz opłaty za energię bierną

Czym jest moc bierna i dlaczego operator za nią nalicza opłaty?

Moc bierna to część energii pobieranej przez silniki, transformatory, zasilacze UPS i oświetlenie wyładowcze, która nie wykonuje pracy użytecznej, ale jest niezbędna do wytworzenia pola magnetycznego w tych urządzeniach. Nie zamienia się w ruch ani ciepło — krąży między siecią a odbiornikiem, obciążając linie i transformatory operatora. Dlatego rozporządzenie taryfowe przewiduje opłatę za ponadumowny pobór energii biernej, a dwa zakłady zużywające tyle samo energii czynnej mogą płacić zupełnie różne rachunki.

Wartość umowna tg φ₀ i dwa przypadki opłaty

Operator dzieli energię bierną przez energię czynną zmierzoną w okresie rozliczeniowym — całodobowo albo w strefach, w których prowadzi kontrolę. Wynik to współczynnik tg φ. Wartość umowna tg φ₀ wynosi 0,4. Niższą wartość można przyjąć tylko na podstawie ekspertyzy i nie niższą niż 0,2; zapisuje się ją w warunkach przyłączenia albo w umowie.

Rozporządzenie rozróżnia dwa przypadki:

• Nadwyżka indukcyjna (tg φ powyżej tg φ₀). Opłata nie jest iloczynem stawki i nadmiarowych kvarh. Liczy się ją od energii czynnej A z członem nadwyżki: Ob = k × Crk × (√((1 + tg²φ) / (1 + tg²φ₀)) − 1) × A
• Energia pojemnościowa oraz indukcyjna przy braku poboru energii czynnej. Tu nie ma progu tolerancji — opłata należy się od każdej kvarh według stawki k × Crk. Pojemnościowy charakter poboru pojawia się często nocą: długie linie kablowe, zasilacze impulsowe, wyłączone falowniki PV.

Crk = 0,51881 zł/kWh — cena Prezesa URE obowiązująca w dniu zatwierdzenia taryf na 2026 rok. Krotność k zależy tylko od napięcia, więc stawka jest taka sama u każdego operatora. Taryfy na kolejny rok przyjmą cenę obowiązującą w dniu ich zatwierdzenia.