Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

SVG (Static Var Generator, statyczny generator mocy biernej) to aktywny, dynamiczny kompensator mocy biernej oparty na technologii przekształtnikowej (energoelektronika IGBT). W czasie rzeczywistym mierzy parametry sieci i generuje lub absorbuje moc bierną, utrzymując współczynnik mocy bliski jedności — zarówno dla mocy biernej indukcyjnej, jak i pojemnościowej.

Cena kompensatora SVG zależy od mocy, napięcia i wymaganych funkcji. Aktualna cena startowa jest publikowana wyłącznie z centralnego słownika faktów SEO, a ostateczna wycena powstaje po pomiarze.

SVC (Static Var Compensator) to starsza generacja statycznych kompensatorów mocy biernej, oparta zwykle na dławikach sterowanych tyrystorowo (TCR) i bateriach kondensatorów załączanych tyrystorowo (TSC). Reguluje moc bierną płynniej niż klasyczne baterie stycznikowe, ale mniej dokładnie niż SVG.

Stycznik kondensatorowy to specjalny stycznik z układem ograniczającym prąd załączania kondensatorów, chroniący styki i sieć przed udarami. Załącza i odłącza stopnie baterii na polecenie regulatora.

Symetryzacja obciążenia to wyrównywanie obciążeń między fazami sieci trójfazowej, tak by prądy i napięcia faz były zbliżone. Realizują ją m.in. układy SVG, przenosząc moc między fazami w czasie rzeczywistym.

Stawka za moc bierną (C_rk) to jednostkowa cena rozliczeniowa stosowana we wzorze na opłatę za ponadumowny pobór energii biernej. Stawki wynikają z taryf OSD i zmieniają się w czasie.

Porównanie SVG i baterii kondensatorów dotyczy dwóch podejść do kompensacji: dynamicznego, energoelektronicznego (SVG) oraz pasywnego, stopniowego (bateria). Różnią się szybkością, dokładnością, zakresem i bezpieczeństwem.

Sprawność modułu to stosunek mocy elektrycznej oddawanej przez panel do mocy promieniowania słonecznego padającego na jego powierzchnię, podawany w procentach. Wyższa sprawność oznacza więcej mocy z tej samej powierzchni.

Stopień autokonsumpcji to udział energii z PV zużytej na miejscu w całej energii wyprodukowanej przez instalację. Im wyższy, tym mniejsza zależność od rozliczeń sieciowych i szybszy zwrot inwestycji.

STC (Standard Test Conditions) to znormalizowane warunki pomiaru parametrów modułu: natężenie promieniowania 1000 W/m², temperatura ogniwa 25°C i widmo AM 1,5. To w nich podaje się moc znamionową panelu w Wp.

Stan naładowania (SoC, State of Charge) to bieżący poziom naładowania magazynu wyrażony w procentach pojemności — odpowiednik „paliwomierza" baterii. SoC 100% to pełne naładowanie, 0% to wykorzystanie dostępnej energii.

Stan zdrowia (SoH, State of Health) to miara stopnia zużycia baterii — stosunek aktualnej pojemności do pojemności fabrycznej, w procentach. Spada z liczbą cykli i wiekiem ogniw.

Sprawność round-trip (cyklu) to stosunek energii oddanej przez magazyn do energii w niego włożonej w pełnym cyklu. Uwzględnia straty w ogniwach i konwersji; dla magazynów litowo-jonowych jest wysoka.

Ogniwa sodowo-jonowe (Na-ion) magazynują energię z wykorzystaniem jonów sodu zamiast litu. Surowce są tańsze i powszechniejsze, a ogniwa dobrze znoszą niskie temperatury, kosztem niższej gęstości energii.

Sieć niskiego napięcia (nN) to sieć rozdzielcza o napięciu do 1 kV (typowo 230/400 V), z której zasilana jest większość odbiorców domowych i małych firm. Łączy stacje transformatorowe z odbiorcami końcowymi.

Sieć średniego napięcia (SN) to sieć o napięciu od 1 kV do kilkudziesięciu kV (w Polsce najczęściej 15 kV), łącząca główne punkty zasilania ze stacjami transformatorowymi. Zasila większe zakłady przemysłowe.

Sieć wysokiego napięcia (WN) to sieć o napięciu rzędu 110 kV i wyższym, służąca do przesyłu i rozdziału dużych ilości energii na większe odległości. Łączy elektrownie i sieć przesyłową ze stacjami transformatorowymi SN.

Stacja transformatorowa to obiekt z jednym lub kilkoma transformatorami oraz rozdzielnicami, przekształcający energię między poziomami napięć (np. SN/nN) i rozdzielający ją do odbiorców. Może być wolnostojąca, wnętrzowa lub słupowa.

Straty sieciowe to energia tracona podczas przesyłu i rozdziału — głównie jako ciepło w przewodach i transformatorach (straty obciążeniowe) oraz na magnesowanie (straty jałowe). Rosną z kwadratem płynącego prądu.

Stabilność napięciowa to zdolność sieci do utrzymania napięcia w dopuszczalnym paśmie mimo zmian obciążenia i generacji. Zależy m.in. od bilansu mocy biernej w danym obszarze sieci.

Smart grid (inteligentna sieć) to sieć elektroenergetyczna wyposażona w pomiary, komunikację i automatykę, które pozwalają w czasie rzeczywistym monitorować i sterować przepływami energii. Integruje rozproszone źródła, magazyny i aktywnych odbiorców.

Średnia 10-minutowa to sposób oceny napięcia przewidziany w normie PN-EN 50160: wartość skuteczną napięcia uśrednia się w kolejnych oknach 10-minutowych i to te średnie — a nie chwilowe szczyty — porównuje się z granicami 230 V ±10%. Falowniki fotowoltaiczne stosują ten sam mechanizm dla progu odłączenia 253 V.

Sztywność sieci opisuje, jak bardzo napięcie w danym punkcie zmienia się pod wpływem pobieranego lub oddawanego prądu; miarą jest impedancja pętli zwarciowej. Sieć „sztywna" (niska impedancja — blisko transformatora, grube przewody) ledwo reaguje na pracę instalacji PV; sieć „miękka" (długa linia wiejska, małe przekroje) potrafi zmienić napięcie o kilka–kilkanaście woltów.

Sterownik CWU (ciepłej wody użytkowej), nazywany też power routerem, to urządzenie kierujące nadwyżki energii z instalacji fotowoltaicznej do grzałki zasobnika wody zamiast do sieci. Mierzy na bieżąco przepływ energii na przyłączu i płynnie moduluje moc grzałki tak, aby zużyć produkcję na miejscu.