Tangens fi (tg φ) to stosunek mocy biernej Q do mocy czynnej P. Jest podstawowym parametrem rozliczeniowym stosowanym przez OSD — to właśnie przekroczenie umownego tg φ₀ (najczęściej 0,4) skutkuje naliczeniem opłaty za ponadumowny pobór energii biernej.
tg φ jest wygodniejszy w rozliczeniach niż cos φ, bo wprost wiąże moc bierną z czynną. Utrzymanie tg φ w przedziale 0,2–0,4 pozwala uniknąć opłat. Wartość powyżej 0,4 generuje koszty proporcjonalne do przekroczenia.
Wzór
tg φ = Q / P; opłata gdy tg φ > tg φ₀ (zwykle 0,4)