Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

Kompensacja mocy biernej to proces wprowadzania do instalacji urządzeń (statycznych lub dynamicznych) dostarczających lub pochłaniających moc bierną w celu optymalizacji współczynnika mocy. Celem jest zbliżenie cos φ do jedności, eliminacja opłat za energię bierną i poprawa jakości zasilania.

Koszt kompensacji mocy biernej zależy od potrzebnej mocy (kVAr), technologii (bateria kondensatorów czy SVG) oraz charakteru obciążenia. Punktem wyjścia jest audyt, który ustala dobór i wielkość urządzenia.

Kompensacja mocy biernej dla firm to dobór i wdrożenie rozwiązania eliminującego opłaty za energię bierną u przedsiębiorcy rozliczanego wg taryfy z kontrolą tg φ. Obejmuje audyt, projekt, montaż i serwis.

Kompensacja centralna to topologia, w której pojedynczy układ kompensacji instaluje się w głównym punkcie zasilania zakładu (rozdzielnia główna, stacja transformatorowa), kompensując sumaryczną moc bierną całego obiektu w punkcie rozliczeniowym z OSD.

Kompensacja grupowa to kompensacja mocy biernej dla grupy odbiorników zasilanych z jednej rozdzielnicy lub sekcji (np. hala, wydział). Jeden zespół kondensatorów obsługuje kilka maszyn o zbliżonym profilu pracy.

Kompensacja indywidualna to dołączenie urządzenia kompensującego bezpośrednio do pojedynczego odbiornika o dużej i stałej mocy biernej (np. silnik, transformator, oświetlenie wyładowcze). Kondensator załącza się i wyłącza razem z odbiornikiem.

Kompensacja mieszana łączy różne topologie — np. centralną dla całego obiektu z indywidualną dla wybranych dużych odbiorników. Pozwala dopasować rozwiązanie do struktury zakładu.

Kompensacja dynamiczna to kompensacja mocy biernej reagująca w czasie rzeczywistym (milisekundy) na zmiany obciążenia, realizowana przez urządzenia energoelektroniczne jak SVG czy ASVG. W odróżnieniu od kompensacji statycznej nie przełącza skokowo stopni, lecz płynnie reguluje prąd bierny.

Kompensacja statyczna (stopniowa) to klasyczna kompensacja bateriami kondensatorów załączanych sekcjami przez styczniki lub łączniki tyrystorowe. Moc bierna dostarczana jest skokowo, stopień po stopniu.

kVAr (kilowar, kilovolt-amper reaktywny) to jednostka mocy biernej, równa 1000 var. Określa „chwilową" wielkość mocy biernej w instalacji i jest podstawową jednostką doboru kompensatorów — np. SVG 30 kVAr oznacza zdolność kompensacji 30 kVAr mocy biernej.

kVArh (kilowarogodzina) to jednostka energii biernej — iloczyn mocy biernej i czasu jej pobierania. To właśnie kVArh figuruje na fakturze za energię elektryczną jako podstawa naliczania opłaty za ponadumowny pobór mocy biernej.

„Kara za moc bierną" to potoczna nazwa opłaty za ponadumowny pobór energii biernej. Formalnie nie jest karą, lecz opłatą taryfową naliczaną przez OSD po przekroczeniu dopuszczalnego tg φ lub za moc bierną pojemnościową.

Kondensator energetyczny to element baterii kompensacyjnej magazynujący energię w polu elektrycznym i dostarczający moc bierną pojemnościową. Jego pojemność wyrażana jest pośrednio w kVAr.

Kompensacja w układzie PV to dobór i konfiguracja środków kompensacji mocy biernej w instalacji z fotowoltaiką, uwzględniający specyfikę falownika (który sam może generować lub pobierać moc bierną) oraz pojemnościowy charakter instalacji PV i kabli.

Kompensacja przy zasilaniu gwarantowanym (UPS) uwzględnia specyfikę zasilaczy UPS, które same bywają źródłem mocy biernej pojemnościowej i harmonicznych. Dobór środków musi chronić wrażliwe odbiorniki podtrzymywane przez UPS.

Kompensator mocy biernej to ogólne określenie urządzenia poprawiającego współczynnik mocy — od baterii kondensatorów, przez układy tyrystorowe (SVC), po dynamiczne SVG i ASVG. Dobiera się go do charakteru obciążenia i obecności PV.

Cena kompensatora mocy biernej zależy od technologii i mocy: baterie kondensatorów są tańsze inwestycyjnie, a dynamiczne SVG droższe, lecz skuteczniejsze i bezpieczniejsze przy PV i harmonicznych. Wycena powstaje po audycie.

Kompensacja mocy biernej przy fotowoltaice to dobór rozwiązania uwzględniającego, że falowniki PV i kable generują moc bierną pojemnościową, za którą OSD nalicza opłaty — często nocą. Baterie kondensatorów tego nie rozwiązują.

Kompensacja mocy biernej w Poznaniu to usługa doboru i montażu kompensacji dla firm z Poznania i okolic, rozliczanych przez lokalnego operatora dystrybucyjnego. Obejmuje audyt na miejscu, projekt i wdrożenie.

Kompensacja mocy biernej w Wielkopolsce to usługa dla firm z regionu, obejmująca audyt mocy biernej, dobór urządzeń (baterie, SVG) i montaż. Skierowana do zakładów rozliczanych z kontrolą tg φ.

Kompensacja SN to kompensacja mocy biernej realizowana na poziomie sieci średniego napięcia, dla dużych odbiorców rozliczanych na SN. Wymaga urządzeń dostosowanych do wyższych napięć lub kompensacji przez transformator.

Kompensacja nN to kompensacja realizowana na poziomie sieci niskiego napięcia, najczęstsza u odbiorców komercyjnych i mniejszych przemysłowych. Urządzenia (baterie, SVG) montuje się przy rozdzielnicy głównej.

Kompensacja a harmoniczne to zagadnienie wzajemnego wpływu kompensacji mocy biernej i zniekształceń harmonicznych. Klasyczna bateria kondensatorów w sieci z harmonicznymi może wejść w rezonans i ulec uszkodzeniu.

kWp (kilowat peak, kilowat szczytowy) to jednostka mocy znamionowej instalacji PV — sumaryczna moc modułów w standardowych warunkach testowych (STC). Określa „wielkość" instalacji, np. 50 kWp.

Kąt nachylenia paneli to kąt między płaszczyzną modułu a poziomem. Wpływa na ilość energii przechwytywanej w ciągu roku oraz na rozkład produkcji między sezonami. W Polsce optimum rocznego uzysku to zwykle okolice 30–35°.

Krzywa ładowania to wykres mocy ładowania w funkcji stanu naładowania (SoC). Przy ładowaniu DC moc jest najwyższa przy niskim SoC i maleje w miarę napełniania baterii, by chronić ogniwa.

Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) to zdolność urządzenia do poprawnej pracy w swoim środowisku elektromagnetycznym bez wytwarzania nadmiernych zakłóceń dla innych urządzeń. Obejmuje zarówno emisję, jak i odporność.

Klaster energii to forma lokalnej współpracy podmiotów (samorządów, firm, mieszkańców) w zakresie wytwarzania, magazynowania i zużycia energii na danym obszarze. Celem jest lokalne bilansowanie i większa samowystarczalność energetyczna.

Kilowatogodzina (kWh) to jednostka energii odpowiadająca pracy urządzenia o mocy 1 kW przez 1 godzinę. To podstawowa jednostka rozliczeniowa na fakturze za energię elektryczną.

kVA (kilowoltoamper) to jednostka mocy pozornej, równa 1000 VA. Określa całkowitą moc, jaką musi dostarczyć źródło, i jest podstawą doboru mocy transformatorów, zasilaczy UPS oraz agregatów prądotwórczych.

Krzywa zapotrzebowania to przedstawienie zmienności zapotrzebowania na moc w czasie, zwykle uporządkowane od wartości największych do najmniejszych. Pokazuje, jak często występują szczyty o danej wielkości.

Klasa dokładności licznika określa dopuszczalny błąd pomiaru urządzenia. Im niższa liczba klasy, tym dokładniejszy pomiar; do rozliczeń stosuje się liczniki o odpowiednio wysokiej dokładności.