Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

Moc bierna Q opisuje w obwodzie prądu przemiennego wymianę energii związaną z polami magnetycznymi i elektrycznymi elementów indukcyjnych oraz pojemnościowych. W warunkach sinusoidalnych jest częścią urojoną mocy zespolonej i spełnia zależność Q = S × sin φ. Nie powoduje netto zużycia energii w okresie, lecz zwiększa prąd i moc pozorną potrzebną do przesłania określonej mocy czynnej. Jednostką stosowaną dla mocy biernej jest war — var.

Moc bierna indukcyjna występuje wtedy, gdy odbiornik pobiera energię potrzebną do okresowego budowania pola magnetycznego, a składowa podstawowa prądu jest opóźniona względem napięcia. Dotyczy między innymi silników, transformatorów i dławików, przy czym jej wartość zależy od obciążenia oraz konstrukcji urządzenia. W konwencji odbiornikowej moc indukcyjna jest zwykle oznaczana dodatnią wartością Q.

Moc bierna pojemnościowa występuje, gdy składowa podstawowa prądu wyprzedza napięcie. Może być związana z pojemnością długich kabli, bateriami kondensatorów, filtrami wejściowymi oraz określonymi stanami pracy falowników, zasilaczy UPS i innych urządzeń energoelektronicznych. Nie każda instalacja PV, oprawa LED lub UPS ma jednak zawsze charakter pojemnościowy — zależy to od konstrukcji, nastaw i aktualnego punktu pracy.

Moc czynna P to średnia, wyznaczona za jeden okres, wartość mocy chwilowej w obwodzie prądu przemiennego. Opisuje tempo przekazywania energii, która może zostać przekształcona w pracę mechaniczną, ciepło, światło lub inną użyteczną formę. Jej jednostką SI jest wat (W), a w instalacjach najczęściej stosuje się kW lub MW.

Moc pozorna S jest iloczynem wartości skutecznej napięcia i wartości skutecznej prądu; jej jednostką jest woltoamper (VA). Opisuje łączne obciążenie napięciowo-prądowe źródła i elementów instalacji, dlatego ma znaczenie przy doborze transformatorów, zasilaczy, agregatów, przewodów i aparatury. Nie określa bezpośrednio ilości energii zamienianej na pracę użyteczną.

Moc bierna w przemyśle to zagadnienie kompensacji w zakładach o dużym udziale silników, transformatorów, napędów i pieców — odbiorników indukcyjnych, a coraz częściej także źródeł harmonicznych i mocy pojemnościowej (PV, falowniki).

Mikroinwerter to mały falownik montowany pod pojedynczym modułem (lub parą modułów), zamieniający prąd stały na przemienny już na poziomie panelu. Każdy moduł pracuje wtedy w swoim punkcie mocy maksymalnej niezależnie od pozostałych.

MPPT (Maximum Power Point Tracking) to algorytm falownika, który na bieżąco ustawia napięcie pracy modułów tak, aby oddawały maksymalną możliwą moc przy danym nasłonecznieniu i temperaturze. Charakterystyka prąd-napięcie panelu ma jeden punkt o największej mocy — MPPT go „pilnuje".

Mikroinstalacja to instalacja OZE o niewielkiej mocy przyłączeniowej (w Polsce do 50 kW), podłączana do sieci niskiego napięcia na uproszczonych zasadach — przez zgłoszenie, a nie pełną procedurę przyłączeniową.

Magazyn energii (BESS, Battery Energy Storage System) to system gromadzący energię elektryczną w akumulatorach i oddający ją w wybranym momencie. Składa się z ogniw, układu zarządzania baterią (BMS), falownika i sterowania (EMS).

Moc magazynu (w kW) określa, z jaką maksymalną szybkością magazyn może oddawać lub przyjmować energię. Razem z pojemnością (kWh) wyznacza profil pracy — np. ile odbiorników utrzyma podczas backupu i jak długo.

Magazyn AC-coupled jest wpięty po stronie prądu przemiennego, z własnym falownikiem bateryjnym, niezależnie od falownika PV. Ułatwia dołożenie magazynu do istniejącej instalacji fotowoltaicznej.

Magazyn DC-coupled jest wpięty po stronie prądu stałego, współdzieląc falownik (hybrydowy) z instalacją PV. Energia z paneli trafia do baterii bez pośredniej konwersji na prąd przemienny.

Magazyn ciepła gromadzi energię w postaci ciepła (np. w zbiorniku z wodą, złożu lub materiale zmiennofazowym) do późniejszego wykorzystania na potrzeby c.w.u. lub ogrzewania. To prosty sposób magazynowania nadwyżek z PV bez baterii.

Magazyn wodorowy to sposób gromadzenia energii poprzez produkcję wodoru (elektroliza wody z nadwyżek OZE), jego przechowywanie i późniejszą zamianę z powrotem na energię (ogniwo paliwowe) lub wykorzystanie w przemyśle. Umożliwia magazynowanie długoterminowe i sezonowe.

Mode 3 i Mode 4 to tryby ładowania pojazdów elektrycznych wg normy IEC 61851. Mode 3 to ładowanie prądem przemiennym przez dedykowaną ładowarkę z komunikacją (np. wallbox), a Mode 4 to ładowanie prądem stałym z zewnętrznym prostownikiem (ładowarka DC).

Moc ładowania (w kW) to tempo, w jakim energia trafia do akumulatora pojazdu. Zależy od mniejszej z wartości: możliwości ładowarki, ładowarki pokładowej pojazdu (dla AC) oraz aktualnego stanu i temperatury baterii.

Migotanie światła (flicker) to dostrzegalne wahania jasności oświetlenia spowodowane szybkimi zmianami napięcia w sieci. Źródłem bywają odbiorniki o gwałtownie zmiennej mocy, jak spawarki, piece łukowe czy duże napędy.

Moc przyłączeniowa to maksymalna moc, jaką można pobierać lub oddawać w punkcie przyłączenia, określona w umowie i warunkach przyłączenia. Wynika z parametrów przyłącza i zabezpieczeń.

Moc umowna to wartość mocy uzgodniona z OSD jako podstawa rozliczeń i wymiarowania zabezpieczeń. Jej przekroczenie skutkuje dodatkowymi opłatami za ponadumowny pobór mocy.

Mikrosieć (microgrid) to lokalny system łączący źródła (PV), magazyny i odbiorniki, zdolny pracować zarówno we współpracy z siecią, jak i w trybie wyspowym. Potrafi „odłączyć się" od sieci i zasilać swój obszar samodzielnie.

Magazynowanie sieciowe to wielkoskalowe magazyny energii pracujące na potrzeby systemu elektroenergetycznego — bilansowania, regulacji częstotliwości i odciążania sieci w szczytach. Działają na poziomie operatorów i większych instalacji.

Moc maksymalna to najwyższa średnia moc pobrana w okresie rozliczeniowym (np. 15-minutowym) w danym miesiącu. To często ona, a nie chwilowy pik, stanowi podstawę opłat zależnych od mocy.

Megawat (MW) to jednostka mocy równa milionowi watów (1000 kW). Posługuje się nią przy dużych instalacjach, farmach OZE i mocach elektrowni oraz całych zakładów.