Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

Kompensacja mocy biernej polega na sterowaniu przepływem mocy biernej tak, aby w określonym punkcie instalacji osiągnąć wymagany współczynnik mocy lub zadany poziom Q. Stosuje się urządzenia pasywne, takie jak kondensatory i dławiki, oraz aktywne urządzenia energoelektroniczne. Kompensacja może zmniejszyć prąd, straty i wykorzystanie mocy urządzeń, ale nie jest automatycznie rozwiązaniem wszystkich problemów jakości energii.

Koszt kompensacji mocy biernej zależy od potrzebnej mocy (kVAr), technologii (bateria kondensatorów czy SVG) oraz charakteru obciążenia. Punktem wyjścia jest audyt, który ustala dobór i wielkość urządzenia.

Kompensacja mocy biernej dla firm to dobór i wdrożenie rozwiązania eliminującego opłaty za energię bierną u przedsiębiorcy rozliczanego wg taryfy z kontrolą tg φ. Obejmuje audyt, projekt, montaż i serwis.

Kompensacja centralna to układ, w którym jedno urządzenie lub jeden zespół urządzeń reguluje sumaryczną moc bierną wielu odbiorników z punktu wspólnego, zwykle w rozdzielnicy głównej albo przy transformatorze. Regulator korzysta z pomiaru w wybranym punkcie i steruje kompensacją tak, aby osiągnąć wymagany bilans Q po stronie zasilania lub w punkcie rozliczeniowym.

Kompensacja grupowa polega na przyłączeniu wspólnego urządzenia kompensującego do rozdzielnicy lub odpływu zasilającego kilka odbiorników. Sterowana bateria kondensatorów albo inne źródło mocy biernej pokrywa łączne, zmienne zapotrzebowanie danej grupy, na przykład maszyn w jednej hali lub linii technologicznej.

Kompensacja indywidualna to dołączenie urządzenia kompensującego bezpośrednio do pojedynczego odbiornika o dużej i stałej mocy biernej (np. silnik, transformator, oświetlenie wyładowcze). Kondensator załącza się i wyłącza razem z odbiornikiem.

Kompensacja mieszana łączy różne topologie — np. centralną dla całego obiektu z indywidualną dla wybranych dużych odbiorników. Pozwala dopasować rozwiązanie do struktury zakładu.

Kompensacja dynamiczna to automatyczna regulacja mocy biernej o czasie odpowiedzi dobranym do szybkości zmian obciążenia. Może być realizowana skokowo, na przykład przez kondensatory załączane tyrystorowo, albo płynnie przez SVC lub przekształtnikowy STATCOM/SVG. Nie każdy układ dynamiczny ma taki sam czas reakcji, zakres regulacji ani zdolność filtracji harmonicznych.

Kompensacja statyczna (stopniowa) to klasyczna kompensacja bateriami kondensatorów załączanych sekcjami przez styczniki lub łączniki tyrystorowe. Moc bierna dostarczana jest skokowo, stopień po stopniu.

Kilowar, symbol kvar, jest jednostką mocy biernej równą 1000 var. Opisuje wartość mocy biernej w danym stanie pracy, a nie ilość energii zgromadzonej w czasie. Moc znamionową kondensatorów, dławików i urządzeń aktywnych często podaje się w kvar przy określonym napięciu oraz częstotliwości.

Kilowarogodzina, symbol kvarh, jest jednostką energii biernej. Odpowiada energii wynikającej z przepływu mocy biernej 1 kvar przez jedną godzinę; dla zmiennego obciążenia energię wyznacza się przez całkowanie mocy biernej w czasie. Liczniki mogą rejestrować energię bierną oddzielnie według kierunku i kwadrantu pracy.

„Kara za moc bierną" to potoczna nazwa opłaty za ponadumowny pobór energii biernej. Formalnie nie jest karą, lecz opłatą taryfową naliczaną przez OSD po przekroczeniu dopuszczalnego tg φ lub za moc bierną pojemnościową.

Kondensator energetyczny to element baterii kompensacyjnej magazynujący energię w polu elektrycznym i dostarczający moc bierną pojemnościową. Jego pojemność wyrażana jest pośrednio w kVAr.

Kompensacja w układzie PV polega na sterowaniu bilansem mocy biernej w punkcie przyłączenia instalacji zawierającej fotowoltaikę. Bilans obejmuje odbiorniki, transformator, kable oraz falowniki, które zależnie od nastaw i punktu pracy mogą dostarczać albo pobierać moc bierną. Sama obecność modułów PV nie przesądza o pojemnościowym charakterze całego obiektu.

Kompensacja przy zasilaniu gwarantowanym (UPS) uwzględnia specyfikę zasilaczy UPS, które same bywają źródłem mocy biernej pojemnościowej i harmonicznych. Dobór środków musi chronić wrażliwe odbiorniki podtrzymywane przez UPS.

Kompensator mocy biernej to ogólne określenie urządzenia poprawiającego współczynnik mocy — od baterii kondensatorów, przez układy tyrystorowe (SVC), po dynamiczne SVG i ASVG. Dobiera się go do charakteru obciążenia i obecności PV.

Cena kompensatora mocy biernej zależy od technologii i mocy: baterie kondensatorów są tańsze inwestycyjnie, a dynamiczne SVG droższe, lecz skuteczniejsze i bezpieczniejsze przy PV i harmonicznych. Wycena powstaje po audycie.

Kompensacja mocy biernej przy fotowoltaice to dobór rozwiązania uwzględniającego, że falowniki PV i kable generują moc bierną pojemnościową, za którą OSD nalicza opłaty — często nocą. Baterie kondensatorów tego nie rozwiązują.

Kompensacja mocy biernej w Poznaniu to usługa doboru i montażu kompensacji dla firm z Poznania i okolic, rozliczanych przez lokalnego operatora dystrybucyjnego. Obejmuje audyt na miejscu, projekt i wdrożenie.

Kompensacja mocy biernej w Wielkopolsce to usługa dla firm z regionu, obejmująca audyt mocy biernej, dobór urządzeń (baterie, SVG) i montaż. Skierowana do zakładów rozliczanych z kontrolą tg φ.

Kompensacja SN to kompensacja mocy biernej realizowana na poziomie sieci średniego napięcia, dla dużych odbiorców rozliczanych na SN. Wymaga urządzeń dostosowanych do wyższych napięć lub kompensacji przez transformator.

Kompensacja nN to kompensacja realizowana na poziomie sieci niskiego napięcia, najczęstsza u odbiorców komercyjnych i mniejszych przemysłowych. Urządzenia (baterie, SVG) montuje się przy rozdzielnicy głównej.

Kompensacja a harmoniczne to zagadnienie wzajemnego wpływu kompensacji mocy biernej i zniekształceń harmonicznych. Klasyczna bateria kondensatorów w sieci z harmonicznymi może wejść w rezonans i ulec uszkodzeniu.

kWp (kilowat peak, kilowat szczytowy) to jednostka mocy znamionowej instalacji PV — sumaryczna moc modułów w standardowych warunkach testowych (STC). Określa „wielkość" instalacji, np. 50 kWp.