Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

SVG (Static VAR Generator) jest bocznikowo przyłączonym aktywnym urządzeniem korekcyjnym, które za pomocą przekształtnika energoelektronicznego wytwarza prąd kompensujący. Może płynnie dostarczać lub pochłaniać moc bierną w granicach swojej mocy i prądu znamionowego, korygując indukcyjny albo pojemnościowy charakter obciążenia. Wybrane urządzenia realizują również kompensację asymetrii lub harmonicznych, jeżeli funkcje te określono w dokumentacji.

Cena kompensatora SVG zależy od mocy, napięcia i wymaganych funkcji. Aktualna cena startowa jest publikowana wyłącznie z centralnego słownika faktów SEO, a ostateczna wycena powstaje po pomiarze.

SVC (Static Var Compensator) to bocznikowy układ energoelektroniczny z rodziny FACTS, który dynamicznie pobiera lub dostarcza moc bierną, aby regulować napięcie i poprawiać warunki pracy sieci. Typowe konfiguracje wykorzystują dławiki sterowane tyrystorowo (TCR), kondensatory załączane tyrystorowo (TSC) oraz filtry harmonicznych, dobrane do wymaganej charakterystyki regulacji.

Stycznik kondensatorowy to specjalny stycznik z układem ograniczającym prąd załączania kondensatorów, chroniący styki i sieć przed udarami. Załącza i odłącza stopnie baterii na polecenie regulatora.

Symetryzacja obciążenia to wyrównywanie obciążeń między fazami sieci trójfazowej, tak by prądy i napięcia faz były zbliżone. Realizują ją m.in. układy SVG, przenosząc moc między fazami w czasie rzeczywistym.

Stawka za moc bierną (C_rk) to jednostkowa cena rozliczeniowa stosowana we wzorze na opłatę za ponadumowny pobór energii biernej. Wynika z taryfy dystrybucyjnej zatwierdzanej przez URE, zmienia się co roku i różni się między operatorami. Mnoży się ją przez współczynnik k oraz energię czynną pobraną w okresie rozliczeniowym. Wartość zawsze potwierdza się na fakturze klienta: operator drukuje ją w kolumnie ceny jednostkowej przy pozycji za energię bierną, obok wyliczonego współczynnika k. Enea Operator stosuje w 2026 r. stawkę 1,55643 zł/kvarh.

Porównanie SVG i baterii kondensatorów dotyczy dwóch podejść do kompensacji: dynamicznego, energoelektronicznego (SVG) oraz pasywnego, stopniowego (bateria). Różnią się szybkością, dokładnością, zakresem i bezpieczeństwem.

Sprawność modułu to stosunek mocy elektrycznej oddawanej przez panel do mocy promieniowania słonecznego padającego na jego powierzchnię, podawany w procentach. Wyższa sprawność oznacza więcej mocy z tej samej powierzchni.

Stopień autokonsumpcji to udział energii z PV zużytej na miejscu w całej energii wyprodukowanej przez instalację. Im wyższy, tym mniejsza zależność od rozliczeń sieciowych i szybszy zwrot inwestycji.

STC (Standard Test Conditions) to znormalizowane warunki pomiaru parametrów modułu: natężenie promieniowania 1000 W/m², temperatura ogniwa 25°C i widmo AM 1,5. To w nich podaje się moc znamionową panelu w Wp.

Stan naładowania (SoC, State of Charge) to bieżący poziom naładowania magazynu wyrażony w procentach pojemności — odpowiednik „paliwomierza" baterii. SoC 100% to pełne naładowanie, 0% to wykorzystanie dostępnej energii.

Stan zdrowia (SoH, State of Health) to miara stopnia zużycia baterii — stosunek aktualnej pojemności do pojemności fabrycznej, w procentach. Spada z liczbą cykli i wiekiem ogniw.

Sprawność round-trip (cyklu) to stosunek energii oddanej przez magazyn do energii w niego włożonej w pełnym cyklu. Uwzględnia straty w ogniwach i konwersji; dla magazynów litowo-jonowych jest wysoka.

Ogniwa sodowo-jonowe (Na-ion) magazynują energię z wykorzystaniem jonów sodu zamiast litu. Surowce są tańsze i powszechniejsze, a ogniwa dobrze znoszą niskie temperatury, kosztem niższej gęstości energii.

Stacja ładowania dla firmy to punkt lub zespół punktów ładowania pojazdów elektrycznych instalowany w obiekcie przedsiębiorstwa, na potrzeby floty, pracowników lub klientów. Wybór rozwiązania zależy od dostępnej mocy przyłączeniowej, liczby i typu pojazdów, oczekiwanego czasu ładowania oraz tego, czy sesje mają być rozliczane i komu przypisywane. Zakres wdrożenia obejmuje zwykle projekt, zasilanie, zabezpieczenia, montaż, konfigurację komunikacji i uruchomienie.

Stacja ładowania pod klucz to określenie handlowe oferty, w której wykonawca przejmuje całość procesu: koncepcję, projekt, uzgodnienia i przyłączenie, prace budowlane, montaż, uruchomienie oraz przekazanie działającej instalacji. Zakres nie wynika z żadnej normy ani definicji ustawowej, więc dwie oferty opisane tym samym hasłem mogą obejmować różne elementy. Rozbieżności dotyczą najczęściej wniosku o warunki przyłączenia i uzgodnień z operatorem, robót ziemnych i zasilania, systemu zarządzania oraz rozliczania sesji, a także serwisu i gwarancji po uruchomieniu.

Sieć niskiego napięcia (nN) to sieć rozdzielcza o napięciu do 1 kV (typowo 230/400 V), z której zasilana jest większość odbiorców domowych i małych firm. Łączy stacje transformatorowe z odbiorcami końcowymi.

Sieć średniego napięcia (SN) to sieć o napięciu od 1 kV do kilkudziesięciu kV (w Polsce najczęściej 15 kV), łącząca główne punkty zasilania ze stacjami transformatorowymi. Zasila większe zakłady przemysłowe.

Sieć wysokiego napięcia (WN) to sieć o napięciu rzędu 110 kV i wyższym, służąca do przesyłu i rozdziału dużych ilości energii na większe odległości. Łączy elektrownie i sieć przesyłową ze stacjami transformatorowymi SN.

Stacja transformatorowa to obiekt z jednym lub kilkoma transformatorami oraz rozdzielnicami, przekształcający energię między poziomami napięć (np. SN/nN) i rozdzielający ją do odbiorców. Może być wolnostojąca, wnętrzowa lub słupowa.

Straty sieciowe to energia tracona podczas przesyłu i rozdziału — głównie jako ciepło w przewodach i transformatorach (straty obciążeniowe) oraz na magnesowanie (straty jałowe). Rosną z kwadratem płynącego prądu.

Stabilność napięciowa to zdolność sieci do utrzymania napięcia w dopuszczalnym paśmie mimo zmian obciążenia i generacji. Zależy m.in. od bilansu mocy biernej w danym obszarze sieci.

Smart grid (inteligentna sieć) to sieć elektroenergetyczna wyposażona w pomiary, komunikację i automatykę, które pozwalają w czasie rzeczywistym monitorować i sterować przepływami energii. Integruje rozproszone źródła, magazyny i aktywnych odbiorców.

Średnia 10-minutowa to sposób oceny napięcia przewidziany w normie PN-EN 50160: wartość skuteczną napięcia uśrednia się w kolejnych oknach 10-minutowych i to te średnie — a nie chwilowe szczyty — porównuje się z granicami 230 V ±10%. Falowniki fotowoltaiczne stosują ten sam mechanizm dla progu odłączenia 253 V.