Słownik pojęć, który tłumaczy energetykę

Cosinus kąta φ opisuje przesunięcie fazowe między podstawowymi harmonicznymi napięcia i prądu. W liniowym obwodzie o przebiegach sinusoidalnych jego wartość odpowiada współczynnikowi mocy. W instalacji z harmonicznymi pełny współczynnik mocy oznacza się zwykle symbolem λ i definiuje jako stosunek wartości bezwzględnej mocy czynnej do mocy pozornej: λ = |P|/S. Dlatego przy odbiornikach nieliniowych cos φ i P/S mogą mieć różne wartości.

Zależność współczynnika mocy od opłat opisuje, jak niski cos φ (wysoki tg φ) przekłada się na koszty: po przekroczeniu umownego tg φ₀ OSD nalicza opłatę za energię bierną proporcjonalną do przekroczenia.

Współczynnik k to mnożnik w taryfowym wzorze na opłatę za ponadumowny pobór energii biernej. Nie jest różnicą tangensów — wynika ze stosunku mocy pozornych przy zmierzonym współczynniku mocy i przy progu umownym: k = √(1 + tg²φ) / √(1 + tg²φ₀) − 1. Przy tg φ₀ = 0,40 i tg φ = 1,09 daje to k = 0,3734. Wysokość opłaty wyznacza iloczyn stawki rozliczeniowej C_rk, współczynnika k oraz energii czynnej A pobranej w okresie rozliczeniowym. Operator drukuje wyliczone k na fakturze przy pozycji za energię bierną, dzięki czemu każdy odczyt można zweryfikować niezależnie.

Współczynnik wykorzystania mocy (capacity factor, CF) to stosunek energii faktycznie wyprodukowanej do energii, jaką źródło wyprodukowałoby, pracując bez przerwy z mocą znamionową. Dla PV w polskich warunkach to kilkanaście procent.

Współczynnik temperaturowy mocy określa, o ile procent spada moc modułu na każdy stopień wzrostu temperatury ogniwa powyżej 25°C. Im bliższy zeru (mniej ujemny), tym lepsza praca panelu w upały.

Wiata solarna to zadaszona konstrukcja (np. nad parkingiem, magazynem czy strefą socjalną), której pokrycie stanowią moduły fotowoltaiczne. Zapewnia osłonę i jednocześnie produkuje energię na potrzeby obiektu.

Wallbox to naścienna ładowarka prądu przemiennego (AC) do pojazdów elektrycznych, montowana w domu lub firmie. Prąd przemienny jest przetwarzany na stały przez prostownik w samochodzie, dlatego moc ładowania ogranicza ładowarka pokładowa pojazdu.

Cena wallboxa bywa podawana w niejednolitym zakresie, dlatego oferty trudno porównać wprost. Może obejmować samo urządzenie albo komplet z montażem, obwodem zasilającym, zabezpieczeniem różnicowoprądowym i nadprądowym, ochroną przepięciową, konfiguracją i dokumentacją powykonawczą. Istotna część kosztu wynika z długości i sposobu prowadzenia trasy kablowej oraz stanu istniejącej rozdzielnicy, czyli z warunków obiektu, a nie z modelu urządzenia.

Wallbox z fotowoltaiką to ładowarka współpracująca z instalacją PV, która potrafi ładować pojazd głównie nadwyżkami energii ze słońca (tryb solarny lub nadwyżkowy). Dopasowuje moc ładowania do bieżącej produkcji paneli.

Wyższe harmoniczne prądu to składowe prądu o częstotliwościach będących wielokrotnościami 50 Hz, generowane przez odbiorniki nieliniowe. Płynąc przez sieć, zniekształcają napięcie i obciążają przewody oraz transformatory.

Współczynnik jednoczesności to stosunek mocy faktycznie pobieranej jednocześnie przez grupę odbiorników do sumy ich mocy znamionowych. Uwzględnia, że nie wszystkie urządzenia pracują naraz z pełną mocą.

Warunki przyłączenia to dokument wydawany przez OSD, określający techniczne i formalne zasady podłączenia instalacji do sieci: miejsce, moc, wymagania dla urządzeń i pomiarów. Stanowią podstawę umowy o przyłączenie i projektu.

Wzrost napięcia na kablu AC to różnica napięć powstająca na impedancji trasy między falownikiem a punktem przyłączenia, gdy instalacja oddaje energię do sieci. Prąd płynący „w stronę sieci" sprawia, że napięcie na zaciskach falownika jest wyższe niż w punkcie przyłączenia — dokładnie o wartość, która przy poborze energii byłaby spadkiem napięcia. Im dłuższa trasa i mniejszy przekrój żył, tym większy wzrost.

Wat (W) to jednostka mocy w układzie SI, odpowiadająca przepływowi energii 1 dżula na sekundę. W elektroenergetyce wyraża moc czynną — tę faktycznie zamienianą na pracę użyteczną.

Wolt (V) to jednostka napięcia elektrycznego, czyli różnicy potencjałów wymuszającej przepływ prądu. W polskiej sieci niskiego napięcia to typowo 230 V dla obwodów jednofazowych i 400 V między fazami.

Watt szczytowy (Wp) to jednostka mocy modułu lub instalacji PV w standardowych warunkach testowych (STC). Określa moc znamionową paneli; wielokrotnością jest kilowat szczytowy (kWp).

Współczynnik mocy chwilowy to wartość cos φ (lub tg φ) w danej chwili pomiaru, zmieniająca się wraz z obciążeniem. W odróżnieniu od wartości średniej pokazuje bieżący stan poboru mocy biernej.

Współczynnik zapotrzebowania to stosunek mocy szczytowej faktycznie pobranej do sumy mocy zainstalowanej odbiorników. Mówi, jaka część zainstalowanej mocy jest realnie wykorzystywana w szczycie.

Watomierz to przyrząd do pomiaru mocy czynnej w obwodzie, uwzględniający zarówno napięcie i prąd, jak i przesunięcie fazowe między nimi. Mierzy realną moc oddawaną do pracy użytecznej.

Współczynnik 1:0,6 to zasada ilościowego rozliczania nadwyżek energii w spółdzielni energetycznej: za każdą jednostkę energii wprowadzoną do sieci członek może odebrać 0,6 jednostki w okresie kompensacji wynoszącym 12 miesięcy. Rozliczenie ma charakter ilościowy (energia za energię), a nie wartościowy.

Wkład własny to część kosztów inwestycji, którą beneficjent musi pokryć samodzielnie, ponieważ dotacja zwykle nie finansuje 100% projektu. Może pochodzić ze środków własnych, kredytu lub leasingu.